Yabancılar Hukuku

Oturma izni, çeşitli nedenlerle Türkiye’ye yerleşmeye karar vermiş yabancıların almasının zorunlu olduğu ikamet tezkeresinin diğer adıdır, Türkiye’de kısa dönem, öğrenci, aile, uzun dönem ve insani ikamet izni çeşitleri vardır ve başvurular göç idaresine online olarak internet üzerinden yapılır.

Çalışma izni başvurusu, en az altı aylık alınmış oturma izni olan yabancılar için Türkiye’den (Yurt içi başvuru) geçerli bir oturma izni olmayan yabancılar için ise yabancının ülkesinde ki Türk büyükelçilikleri üzerinden, KEP adresi ve elektronik imza ile online olarak yapılır,  Başvuru bizzat işveren tarafından veya vekalet dahilinde yetkilendirilmiş danışmanlık firması tarafından yapılır.

1- DOĞUMLA; Soy bağı veya doğum yeri esasına göre kazanılan Türk Vatandaşlığıdır.

• Soy bağı yoluyla Türk vatandaşlığı

Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde veya evlilik birliği dışında doğan çocuk Türk vatandaşıdır.

• Doğum yeri

Türkiye’de doğan ancak; yabancı ana ve babasından dolayı doğumla herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk ile anne babası tespit edilemeyen bulunmuş çocuk doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır.

2- SONRADAN; Yetkili Makam kararı, İstinai durum, Evlenme, Evlat edinme ve seçme hakkı kullanılarak kazanılan Türk Vatandaşlığıdır.

• Yetkili makam kararı ile Genel Olarak Türk vatandaşlığının kazanılması

Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet eden, ergin ve ayırt etme gücüne sahip her yabancı; Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışları ile teyit etmesi, genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmaması, yeteri kadar Türkçe konuşabilmesi, kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olması, Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmaması gibi şartları taşıması halinde Yetkili Makam kararı ile Genel Olarak Türk Vatandaşlığına geçmek için başvuru yapabilir.

• Türk vatandaşlığının istisnai olarak kazanılması

Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler.

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanuna uygun ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları, Vatandaşlığa alınması zaruri görülen yabancı kişiler. Göçmen olarak kabul edilen yabancılar kişiler Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Bakanlar Kurulunun kararı ile istisnai olarak Türk vatandaşlığını kazanabilirler.

Öte yandan; 19.09.2018 tarihli Türk vatandaşlığı kanununun uygulanmasına ilişkin yönetmelik değişikliğine göre

• En az 500.000 Amerikan Doları tutarında sabit sermaye yatırımı gerçekleştirdiği Ekonomi Bakanlığınca,
• (Türkiye’de ev alan yabancılara vatandaşlık) En az 250,000 (Bir milyon) Amerikan doları tutarında taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca,
• En az 50 kişilik istihdam oluşturduğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca,
• En az 1.000.000 Amerikan Doları tutarında mevduatı üç yıl tutma şartıyla Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara yatırdığı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunca,
• En az 250.000 Amerikan Doları tutarında Devlet borçlanma araçlarını üç yıl tutmak şartıyla satın aldığı Hazine Müsteşarlığınca tespit edilen yabancılar da bu kapsamda değerlendirilerek Bakanlar Kurulunun kararı ile istisnai olarak Türk vatandaşlığını kazanmak üzere müracaat edebilirler.

TC Vatandaşlık Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin yönetmeliğin, Türk vatandaşlığının istisnai olarak kazanılmasına ilişkin şartları düzenleyen 20’nci maddesine bir bent eklenerek sermaye piyasası araçlarına yatırım yapan yabancılara da vatandaşlık hakkı sağlanması hükme bağlandı. 05.05.2017

• Buna göre en az 1.5 milyon dolar tutarında gayrimenkul yatırım fonu katılma payı veya girişim sermayesi yatırım fonu katılma payı alan ve üç yıl süreyle bunu elinde tutan yabancılar da Türk vatandaşlığı hakkı verilecek.
• • Türk vatandaşı ile evli yabancıların vatandaşlık işlemleri

  Bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvuruda bulunabilir.

  • Evlat edinilme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması

  Bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan kişi, milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla, karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir.

  • Seçme hakkı ile Türk vatandaşlığının kazanılması

  İzin almak suretiyle Türk Vatandaşlığından çıkan ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden çocuklar, ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde seçme hakkını kullanmak suretiyle Türk vatandaşlığını kazanabilirler.

Tanıma Tenfiz Davası, Yabancı bir ülkede verilen kararın Türkiye’de de geçerli olabilmesi için açılan dava türü. Tanıma ve Tenfiz davasını açmadan Yabancı ülkede alınan kararın Türkiye’de bir geçerliliği olmaz.

Boşanma Davasına İlişkin Tanıma ve Tenfiz Davası

Boşanma Davası Kararının Türkiye’de geçerli olabilmesi için yine kararın kesinleşmiş olması gerekmektedir. Kesileşen bu kararın Türk Hukukuna aykırılık teşkil etmediği görülürse Türk Mahkemelerinde de tanınacak ve geçerli olacaktır. Bu sebeple Yabancı ülke mahkemelerinde boşanmış olan Türk vatandaşlarının Türk Mahkemelerinde tanıma tenfiz davası açmaları zorunludur. Aksi halde Türk Nüfus kayıtlarında evli olan kayıt düzeltilemeyecektir.

Türkiye’nin Doğrudan Yabancı Yatırımlar (DYY) Kanunu, eşit muamele ilkesine dayalı olup uluslararası yatırımcıların yerel yatırımcılar ile aynı hak ve yükümlülüklere sahip olmasına olanak tanımaktadır.

Şirket kurma ve hisse devri koşulları, yerel yatırımcılara uygulananlar ile aynıdır. Buna göre, uluslararası yatırımcılar, Türk Ticaret Kanunu’nda (TTK) belirtilen tüm şirket türlerini kurabilmektedir. TTK; uluslararası standartları karşılayan, özel sermaye ve halka arz faaliyetlerini teşvik eden, yönetim işlemlerinde şeffaflık sağlayan ve Türkiye’nin iş ortamını AB mevzuatı ve AB’ye katılım süreci ile uyumlu hale getiren bir kurumsal yönetim yaklaşımı sunmaktadır.

Türkiye gerçekleştirdiği yatırım ortamını iyileştirme reformuyla birlikte iş yapma kolaylığını esas almış ve böylece şirket kuruluşlarında yaşanan bürokrasi kaldırılmış, maliyet ve prosedürler de asgariye indirilmiştir. Bu doğrultuda, şirket kuruluşları artık sadece Ticaret Odalarında faaliyet gösteren ve “tek durak ofis” olarak tasarlanan Ticaret Sicili Müdürlüklerinde gerçekleştirilmekte ve aynı gün içinde tamamlanabilmektedir.

2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 18 Mayıs 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6302 sayılı Kanun ile değişik 35. Maddesi uyarınca, yabancı uyruklu gerçek kişilerin ülkemizde taşınmaz edinmesinde karşılıklılık şartı kaldırılmıştır.

   Ülkemizde hangi ülke vatandaşlarının  taşınmaz ve sınırlı ayni hak ediniminin mümkün olduğu konusunda Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçilikleri/Konsoloslukları ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı)’ndan ve Tapu Müdürlükleri’nden     bilgi alınabilir.

  Yabancı uyruklu gerçek kişiler, kanuni sınırlamalara uyulmak kaydıyla, ülkemizde nitelik bakımından her türlü taşınmaz (Konut, İşyeri, Arsa, Tarla) edinebilmektedir.

  Yabancı uyruklu gerçek kişiler, satın aldıkları yapısız taşınmazda (Arsa, Tarla) geliştireceği projeyi iki yıl içinde ilgili Bakanlığın (Belediye, Tarım İl Müdürlüğü) onayına sunmak zorundadır.

54 üncü madde kapsamında olsalar dahi, aşağıdaki yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz:
a)  Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar (m.55/1-a),
b)  Ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler (m.55/1-b),
c)   Hayati tehlike arz eden hastalıkları için tedavisi devam etmekte iken sınır dışı edileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar (m.55/1-c),
d)   Mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağdurları (m.55/1-ç),
e)   Tedavileri tamamlanıncaya kadar, psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları (m.55/1-d).
55 inci madde kapsamında olup olmadıklarına ilişkin değerlendirme her yabancı için ayrı ayrı yapılır. Bu yabancıların ülkede kalabilmesi için YUKK’nun 46 ncı maddesi gereği kendilerine insani ikamet izni verilebilecek olup, bu kimselerden belli bir adreste ikamet etmeleri, istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunmaları da istenebilecektir.
Söz konusu durumların sona ermesi hâlinde bu yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınacaktır.

Sınır Dışı Etme Kararına Karşı Yargı Yolu
 
Sınır dışı etme kararı, gerekçeleriyle birlikte hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancı, bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.