Kentsel dönüşüm kapsamında inşa edilen yapılarda tapu dairesinde yatırılan harçlardan muaf tutuluyor. Buna karşın artık kentsel dönüşüm dahilinde inşa edilen yapılardan alınan evler için yatırılan tapu devir harçları ve müteahhitlerden daire satın alanların ödedikleri tapu harçları iade alınabiliyor.
10/12/2018 tarih 30621 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 29/11/2018 tarih 7153 sayılı “Çevre Kanunu Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” la 6306 sayılı “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” un 7’incu maddesinin 9 ve 10 numaralı fıkraları değiştirilerek, kentsel dönüşüm kapsamında yapılan işlemlere ve konut teslimlerine uygulanması gereken ancak yorum farkından dolayı uygulanmayan Vergi ve Harç muafiyetinin kapsamını tereddütlere yer bırakmayacak şekilde genişleten bir düzenleme yapılmıştır.
ÖZET
Yukarıda belirtilen tarihte kanun ve yönetmeliklerde yapılan değişikliklerle birlikte 27 Temmuz 2014 tarihinden itibaren müteahhitlerden, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi’nden alınan gayrimenkuller tapu harcından ve belirtilen diğer harçlardan muaftır. Başvuru tarihinden geriye dönük olarak 5 yıl içinde, kentsel dönüşüm kapsamında inşa edilmiş yapılardan alınan, alıcının ve satıcının ödediği tapu harçları başvuru yapılması halinde alınabilmektedir.
KENTSEL DÖNÜŞÜM KAPSAMINDA İNŞA EDİLEN YAPILAR İÇİN ÖDENEN TAPU HARCINI GERİ ALMAK İÇİN KENDİM BAŞVURU YAPABİLİR MİYİM?
Kentsel dönüşüm kapsamında inşa edilen yapılarda ödenmiş olan harçları alabilmek başvrular doğru yapıldığında tabi ki mümkündür. Tapu harcını iade almak isteyen birçok müvekkilimiz vergi dairesine başvuru yapıldığında ödemenin yapılacağı yanılgısına düşmüş ve GİB’e yapılması gereken başvurunun tarihini geçirmiştir. GİB’e başvuru yapılması da dava şartları arasında olduğundan dolayı dava şartı eksikliği nedeniyle davası reddedilen birçok vatandaş bulunmaktadır. Davanın reddedilmesinin halk dilindeki karşılığı hakkınızın yanmasıdır.
Ayrıca davavın reddedilmesi sonucunda vatandaşlar dava masraflarını ve karşı vekalet ücretini de ödemek zorunda kalmaktadır. Bu nedenle başvuruların ve dava aşamasının kentsel dönüşüm kapsamında inşa edilen yapılarda tapu harcı iadesi konusunda uzman bir avukat olması büyük öneme sahiptir.
KENTSEL DÖNÜŞÜM KAPSAMINDA YAPILACAK İŞLEMLERDE MUAFİYET UYGULANACAK VERGİ, HARÇ VE ÜCRET TÜRLERİ
6306 sayılı Kanun kapsamında muafiyet uygulanacak vergi, harç ve bazı ücret ödeme türleri aşağıda belirtilmektedir.
- Tapu harçları,
- Noter harçları,
- Belediyeler tarafından alınan ücret ve harçlar,
- Veraset ve intikal vergileri,
- Döner sermaye ücreti ve diğer ücretler,
- Bu işlemler nedeniyle düzenlenecek kağıtlar, resmi dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler sebebiyle düzenlenen kağıtlar da dahil olmak üzere damga vergisi,
- Kanun kapsamındaki yapıların maliklerine ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak en az iki yıldır ikamet ettiği veya bunlarda işyeri bulunduğu tespit edilenlere bu amaçlarla kullandırılan krediler dolayısıyla lehe alınacak paralar, banka ve sigorta muameleleri vergisi.
KENTSEL DÖNÜŞÜM KAPSAMINDA VERGİ VE HARÇ MUAFİYETİ KAPSAMINDA OLAN İŞLEMLER
6306 sayılı Kanun uyarınca yapılacak olan ve Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve dönüşüme konu yapıların inşası işini yüklenen müteahhit ile malik ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerinden birinin taraf olduğu aşağıda belirtilen işlemler Kanun’un yayımlandığı 10/12/2018 tarihinden itibaren uygulanmak üzere muafiyet kapsamına alınmıştır. Bu kapsamda tapu ve kadastro genel müdürülüğü’nün yayımlamış olduğu talimat yazısına ulaşmak için tıklayınız.
- Kentsel dönüşüme tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesisi işlemleri,
- Kentsel dönüşüm kanunu kapsamında yapılacak uygulamalar sonucunda meydana gelen yeni yapıların malik, işi yüklenen müteahhit ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel husus tüzel kişilerine ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri,
- Bu Kanun kapsamındaki bir yapıdan dolayı, bu Kanun kapsamındaki parsellerde veya alanlarda veya söz konusu parsel ve alanların dışındaki parsellerde yeni bir yapı yapılması ya da mevcut bir yapının satın alınması veya ipotek tesis edilmesi işlemleri,
- Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların işi yüklenen müteahhit, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve bunların iştirakleri tarafından gerçekleştirilecek ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri,
- Yukarıda belirtilen yapıların dönüşümüne ilişkin olarak Kanun uyarınca yapılacak diğer işlemler,
- Bu Kanun kapsamındaki iş, işlem ve uygulamalar, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi ve İdarenin, sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri tarafından yürütülüyor ise, bu şirketlerce yapılan iş, işlem ve uygulamalarda da belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetleri uygulanır.
DAHA ÖNCEDEN ÖDENEN VERGİ VE HARÇLARIN GERİ ALINMASI TALEP EDİLEBİLECEK
6306 sayılı “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun” 31/05/2012 tarih 28309 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak aynı gün yürürlüğe girmişti.
Söz konusu Kanun’un değişmeden önceki “Dönüşüm Gelirleri ve Diğer Hükümler” başlıklı 7’inci maddesinin 9 numaralı fıkrasında aşağıda yer alan hüküm bulunmaktaydı.
“Bu Kanun uyarınca yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamalar, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paralar ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesnadır.”
Ancak Maliye Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Belediyeler; kanunda yer alan muafiyet hükmünün kapsamını daraltarak, ilk işlemlere uyguluyordu. Yorum farkından kaynaklanan bu sorun, yapılan yeni düzenleme ile, kanun maddesinde kapsamlı olarak yeniden düzenlenmiş ve muafiyetin kapsamını uygulananın aksine genişletmiştir.
Bakanlık ve Belediyelerin yorum farkından kaynaklanan kısıtlı uygulamaları ihtilaf konusu olmuş ve yargıya taşınmıştır. Neticede yapılan yeni düzenlemede, uygulamanın kapsamı genişletilmiştir.
Konuyla ilgili yargıya taşınan ihtilaflar sonucunda verilen birçok mahkeme kararına göre; Kanun’daki vergi ve harç muafiyetine rağmen, yorum farkından kaynaklanan kentsel dönüşüm kapsamında yapılan inşaatlardan müteahhidin, arsa sahibinin ve konut satın alanların 27 Temmuz 2014 tarihinden sonraki ödedikleri harçları geri aldıkları görülmüştür.
Bu nedenle; 27 Temmuz 2014 tarihinden sonra ödenen bu kapsamdaki vergi ve harçların, ödemenin yapıldığı kurumlardan geri talep etme hakları doğmaktadır.
6306 sayılı Kanun uyarınca Kentsel Dönüşüm kapsamında yapılacak olan ve Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve dönüşüme konu yapıların inşası işini yüklenen müteahhit ile malik ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerinden birinin taraf olduğu işlemlere vergi ve harç muafiyeti kapsamına alınmış oldu.
Böylelikle, Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun kapsamında yapılan bazı işlemlere ve konut teslimlerine yönelik vergi, harç ve ücret muafiyeti kapsamı genişletilmiştir. Böylelikle daha önceden Bakanlık ve Belediyelerin lehe yorum farkından kaynaklanan ve uygulanmayan muafiyetin kapsamı, tereddüte yer bırakmayacak şekilde düzenlenerek, doğmuş ve doğacak ihtilafların önüne geçilmiştir.
Yönetmelikle düzenlemenin yapıldığı 27 Temmuz 2014 tarihinden itibaren yapılan fazla ödemelerin, ödemelerin yapıldığı kurumlardan geri istenmesi gündeme gelmiştir.
